بخش درک مطلب   (از این مبحث 4 نمره مطلب آورده می شود.)

 درس اول : ما هم چنان در اول وصف تو مانده­ایم

- در عبارت زیر بر چه صفاتی از خداوند تأکید شده است؟                                       (5/0   نمره      شهریور  1381؛  دی 1383)

  «پرده­ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه­ی روزی به خطای منکر نبرد»

  جواب: 1- ستار العیوب   2- رزاقیّت خداوند

- منظور از «درخت گل» در عبارت زیر چیست؟                                                                  (5/0  نمره       خرداد  1383)

  گفت: «به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم، دامنی پر کنم هدیه­ی اصحاب را»

   جواب: جلوه­ای از جمال حق – حالات عرفانی و معنوی

- در بیت زیر مراد از «مرغ سحر» و «پروانه» چیست؟                                                                     (5/0  نمره       خرداد  1384)

   «ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز       کان سوخته را جان شد و آواز نیامد»

    جواب: مرغ سحر: کسی که در راه حق ادعای عشق و عاشقی می­کند.           پروانه: عاشق واقعی راه حق

- در عبارت: «فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد» مقصود از «فرش زمردین» چیست؟      (25/0  نمره    خرداد  1385)

   جواب: سبزه­ها و گیاهان

- در عبارت «عاکفان کعبه­ی جلالش به تقصیر عبادت معترف که: ما عَبَدناکَ حق عِبادتکَ»، عاکفان به چه امری اعتراف دارند؟  

   چرا؟                                                                                                                    (5/0  نمره       خرداد  1386)

   جواب: به کوتاهی در عبادت خداوند اعتراف می­کنند. چون معتقدند خداوند را آن گونه که شایسته است عبادت نکرده­اند.

- کدام گزینه مفهوم بیت:

  «ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز   /   کان سوخته را جان شد و آواز نیامد» را بیان می­کند؟       (5/0   نمره       خرداد  1388)        

   الف) بیان عشق و شیدایی                   ب) پاک باختگی و بی­ادعایی                ج)اتحاد و همیاری

   جواب: گزينه ي «ب»

- در عبارت «تخم خرمایی به تربیتش نخل باسق گشته»                                                              (5/0   نمره       شهریور  1388)

   الف) منظور از تربیت چیست؟                                 

   ب) مرجع ضمیر «ش» به چه کسی بر میگردد؟          

   جواب: الف) مورد عنايت و توجه بودن                 ب)‌خداوند

- با توجه به عبارت «به خاطر داشتم که چون به درخت گل رسم، دامنی پر کنم هدیه­ی اصحاب را، چون برسیدم بوی گلم چنان  

  مست کرد که دامنم از دست برفت.»                                                                                  (1  نمره    شهریور 1382)

  الف) «به درخت گل برسیدم» بیانگر کدام حال عرفانی است؟

  ب) «دامنم از دست برفت» کنایه از چیست؟

  جواب: الف) مرحله­ی وصال و رسیدن به حق                                ب) کنایه از خود بی­خود شدن که بیانگر مقام فنای فی­الله می­باشد.

- کدام گزینه با مفهوم بیت:

  «ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز  /  کان سوخته را جان شد و آواز نیامد» ارتباط معنایی دارد؟      (5/0   نمره      دی  1388)

   الف) آن که شد هم بی­خبر هم بی­اثر             از میان جمله او دارد خبر

   ب) سحر با باد می­گفتم حدیث آرزومندی             خطاب آمد که واثق شو به الطاف خداوندی

   جواب: گزینه­ی «الف»

 

درس اول : افلاک حریم بارگاهت

- کدام گزینه با آیه­ی «لَعَمرک انّهم لفی سَکرتِهم یَعمَهون » ارتباط معنایی دارد؟                         (5/0   نمره       خرداد  1388)

   الف) ایزد که رقیب جان خرد کرد           نام تو ردیف نام خود کرد 

   ب) خورده ست خدا ز روی تعظیم        سوگند به روی همچو ماهت

   جواب: گزينه­ي «ب»

- مفهوم کلی مصراع دوم بیت زیر را بنویسید.                                                                                      (5/0  نمره    دی  1385)

  «ایزد که رقیب جان خرد کرد           نام تو ردیف نام خود کرد» 

   جواب: منظور آمدن نام پیامبر بعد از نام خدا در برخی آیات قرآن است.

- با توجه به ابیات زیر به پرسش­ها پاسخ دهید.                                                                    (5/0  نمره    شهریور  1386)

  ای طاق نهم رواق بالا        بشکسته ز گوشه­ی کلاهت

  هم عقل دویده در رکابت    هم شرع خزیده در پناهت

  الف) مفهوم کلی بیت اول را بنویسید.

  ب) «دویدن عقل در رکاب» کنایه از چیست؟

  جواب: الف) پیامبر آن چنان مقام والایی دارد که گوشه­ی کلاهش بالاتر و برتر از فلک نهم است.

           ب) عقل با همه­ی عظمتش مطیع و غلام توست.

- با توجه به بیت زیر به سئوالات پاسخ دهید:                                                                       (5/0  نمره    شهریور  1387)  

  «ایزد که رقیب جان خرد کرد           نام تو ردیف نام خود کرد» 

   الف) در مصراع اول «رقیب» به چه معناست؟

   ب) در مصراع دوم منظور از «تو» کیست؟

    جواب: الف) نگهبان، محافظ، مراقب                       ب) پیامبر اسلام

***

درس دوم: رزم رستم و اسفندیار

- با توجه به ابیات زیر به سئوال پاسخ دهید:                                                                                   (5/0  نمره      خرداد  1381)

  چنین پاسخ آوردش اسفندیار            که چندین چه گویی چنین نا به کار

  چه باید مرا جنگ زابلستان                و گر جنگ ایران و کابلستان

  مبادا چنین هرگز آیین من                سزا نیست این کار در دین من

  چه کسی از جنگ دو سپاه راضی نیست؟ چرا؟

  جواب: اسفندیار- چون جنگ دو سپاه ایران و کابلستان در دین و آیین اسفندیار سزاوار نیست.

- مفهوم مصرع دوم بیت زیر را بنویسید.                                                                                        (5/0  نمره       خرداد  1382)

  «تو با من به بیداد کوشی همی             دو چشم خرد را بپوشی همی»     

   جواب: غرور مي­ورزي و به عقلت توجه نمی­کنی و آن را کنار می­گذاری

- مفهوم مصراع دوم بیت مقابل چیست؟                                                                              (5/0  نمره    شهریور 1382)

  «که ایرانیان را به کشتن دهم     خود اندر جهان تاج بر سر نهم»

   جواب: خودم به پادشاهی برسم و قدرت را در اختیار بگیرم

- با توجه به دو بیت زیر به سئوالات پاسخ دهید.                                                 (5/0  نمره       دی  1382 و 1383 و 1385)

   بترس از جهاندار یزدان پاک               خرد را مکن با دل اندر مغاک

   من امروز نز بهر جنگ آمدم                پی پوزش و نام و ننگ آمدم

   الف) منظور از «خرد را مکن با دل اندر مغاک» چیست؟

   ب) دلیل رستم برای آمدن به نزد اسفندیار چیست؟

   جواب: الف) عقل و احساس خود را تباه نکن             ب) برای عذر خواهی و به دست آوردن آبرو و اعتبار          

- منظور شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست؟                                                                     (5/0  نمره       خرداد  1383)

   تو دانی که بیداد کوشد همی            همی جنگ و مردی فروشد همی    

   جواب: غرور و تکبر ورزیدن و طالب جنگ و زور آزمایی بودن اسفندیار

- به باد افره این گناهم مگیر    /    تویی آفریننده­ی ماه و ناهید و تیر» منظور از رستم از «این گناه» چیست؟

  جواب: کشتن اسفندیار. از خداوند می­خواهد به سبب گشتن اسفندیار او را مؤاخذه نکند.                   (5/0  نمره    شهریور 1383؛   خرداد 1385)

- مصراع دوم بیت «بیامد چنان تا لب هیرمند /  همه دل پر از باد و لب پر ز پند» بیانگر چه حالت است؟ (5/0  نمره  خرداد  1384)

   جواب: نصیحت­گری و آه و افسوس خوردن.

- مفهوم نهایی بیت «خم آورد بالای سرو سهی   /   از او دور شد دانش و فرّهی » را بنویسید.             (5/0  نمره    شهریور 1382)

   جواب: مفهوم پهلوانی با شکوه چون اسفندیار فرا رسیده بود.

- با توجه به بیت:

  «همی زور کرد این بر آن آن بر این  /  نجنبید یک شیر بر پشت زین» مصرع دوم بیانگر چیست؟   (25/0  نمره       خرداد  1387)

   جواب: پهلوان و قدرت­مند بودن هر دو مبارز

- در ابیات:    چو نزدیک گشتند پیر و جوان          دو شیر سرافراز و دو پهلوان

                 خروش آمد از باره­ی هر دو مرد         تو  گفتی بدرّید دشت  نبرد

   الف) مقصود از جوان چه کسی است؟                                                                           (25/0  نمره       خرداد  1386)

   ب) در بیت دوم کدام یک از زمینه­های حماسه دیده می­شود؟                                             (25/0  نمره       خرداد  1386)

    جواب: الف) اسفندیار       ب) زمینه­ی خرق عادت

- با توجه به بیت«فراموش کردی تو سگزی مگر  /  کمان و بر مرد پرخاشخر»، «مرد پرخاشخر» کیست؟ (5/0  نمره  شهریور 1387)

  جواب: اسفندیار

- با توجه به ابیات:                                                                                                   (5/0   نمره       شهریور  1388)

  چو بشنید اسفندیار این سخن                    از آن شیر پرخاش جوی کهن

  بخندید و گفت: اینک آراستم                      بدان گه که از خواب برخاستم

  الف) منظور از «شیر پرخاش جوی کهن» کیست؟         

  ب) شیوه ی بیان بیت دوم چگونه است؟                     

  جواب: الف) رستم               ب) طنز گونه

***

درس سوم: کمال الملک

- منظور از عبارت: «سردی استاد از سنگینی نفسش پیداست.» چیست؟                                (5/0  نمره      خرداد  1382 و 1385)

جواب: بی اعتنایی او از حرکاتش مشخص است.

- با توجه به عبارت «دریغ همه عمر یک نظر به زیر پا نینداختم، هنر، این ذوق گسترده ست؛ شاهکار کار توست یار محمد، نه   

  کار من.» منظور از «ذوق گسترده» چیست؟                                                                ( 5/0  نمره     دی 1386؛   شهریور 1387)

   جواب: فرشی که یار محمد بافته بود.

- مفهوم عبارت «استاد استدعای دست بوسی دارند» چیست؟                                                 (5/0  نمره       خرداد  1387)

   جواب: قصد اداي احترام داشتن

- در عبارت «حقاً رسم تازه­ای است که ملوک، مددکار ملک الموت باشند» منظور از «ملک الموت» چیست؟ (5/0 نمره  دی  1387)

- مفهوم مشخص شده را در عبارت «کباب یخ کرد، از دهن میفته.» بنویسید. (5/0   نمره       شهریور   1384)     

جواب: از مزه می افتد و یا بی مزه می شود.

***

درس پنجم: گل دسته­ها و فلک

- مفهوم کنایی «چنگی به دل نمی­زد» در عبارت «خود گنبد چنگی به دل نمی­زد» چیست؟    (5/0  نمره    شهریور 1382 و 1384)

   جواب: زیبا و جالب نبود.

- در عبارت مقابل منظور از «پاپی می­شد» چیست؟ «مدیر مدام پاپی می­شد و هی داد می­زد.»           (5/0  نمره    شهریور 1382)

   جواب: کار را دنبال می­کرد و پی­گیر بود.

- با توجه به داستان «گلدسته­ها و فلک» از جلال آل احمد، «فلک» نماد چیست؟                           (5/0  نمره    شهریور 1382)

   جواب: فلک نماد اوج و تعالی است.

***

درس ششم: قاضی بست

- در عبارت «این مرد بزرگ و دبیر کافی، به نشاط قلم در نهاد، تا نزدیک نماز پیشین، از این مهمات فارغ شده بود.»

  الف) عبارت «به نشاط قلم در نهاد» یعنی چه؟                                                               (5/0  نمره   خرداد  1383؛   دی 1386)

  ب) معادل امروزی «نماز پیشین» چیست؟

   جواب: الف) با شادمانی به نوشتن پرداخت.                   ب) نماز ظهر

- با توجه به عبارت زیر چرا قاضی بست از پذیرفتن کیسه­ی زر امتناع می­کند؟       (5/0  نمره    شهریور 1383؛   دی 1384 و 1385)

  مرا چه افتاده است که زر کسی دیگر برد و شمار آن به قیامت مرا باید داد؟

   جواب: زیرا از مکافات و حساب پس دادن آن در روز قیامت می­ترسد.

- مفهوم کنایی قسمت مشخص شده در عبارت «امیر از آن جهان آمده به خیمه فرود آمد.» چه می­باشد؟

   جواب: امیر مسعود زندگی دوباره یافته بود.                                                                           (5/0  نمره    شهریور 1383؛ خرداد 1384)

- در عبارت «آن چه دارم از اندک مایه حطام دنیا حلال است و کفایت است و به هیچ زیادت حاجتمند نیستم.»

   الف) منظور از «حطام دنیا» چیست؟                                                                 (25/0  نمره       خرداد 1385 و  1386 )

   ب) گوینده­ی عبارت از چه فضیلتی برخوردار است؟                                                (25/0  نمره       خرداد 1385 و  1386)

    جواب: الف) تعلقات و مادیات دنیا                ب) از قناعت و منائت طبع برخوردار است.

- در عبارت «زرهاست که پدر ما از غزو هندوستان آورده است و بتان زرین شکسته و بگداخته و پاره کرده و حلال­تر مال­هاست.»

   الف) گوینده بر کدام ویژگی طلاها تأکید کرده است؟                                                           (5/0  نمره    شهریور 1385)

   ب) منظور از «پاره کردن» چیست؟

    جواب: الف) بر حلال بودن بدون شک و تردید طلاها             ب) منظور قطعه قطعه و یا تکه تکه کردن آن­ها است.

- در عبارت «امیر از آن جهان آمده، به خیمه فرود آمد و تر و تباه شده بود.»                             (5/0  نمره       شهریور  1387)

   الف) فرود آمدن یعنی چه؟

   ب) وضعیت امیر چگونه بود؟

    جواب: الف) وارد شدن                       ب) خیس، تباه شده، آشفته و پریشان

***

درس هفتم: بیهقی و هنر نویسندگی

- در عبارت زیر منظور از «وی» چه کسی است؟ و «نیک از جای بشد» یعنی چه؟           (5/0   نمره     شهریور  1381؛ دی 1388)

  «خواجه احمد او را گفت در همه کارها نا تمامی؛ وی نیک از جای بشد.»

   جواب: 1- بوسهل زوزنی     2- بسیار عصبانی شد.

- با توجه به عبارت: «همیشه چشم نهاده بودی تا پادشاهی بزرگ جبار، بر چاکری خشم گرفتی و آن چاکر را لت زدی و   

  فروگرفتی، این مرد از کرانه بجستی و فرصتی جستی و تضریب کردی و المی بزرگ بدین چاکر رسانیدی و آن گاه لاف زدی که «فلان را من فرو گرفتم» و اگر کرد، دید و چشید... .                                                                         (5/1   نمره       دی  1381)

الف) مفهوم کنایی چشم نهادن چیست؟                                                                              

ب) مفهوم عبارت « اگر کرد ، دید و چشید» چیست؟                                          

ج) منظور از «فرو گرفتن» چیست؟

جواب: الف) مراقب و منتظر بودن         ب) اگر بوسهل بدی کرد به سزای اعمالش رسید.      ج) باز داشت کردن یا از کار بر کنار کردن.

- با توجه به عبارت «چون حسنک بیامد همه بر پای خاستند. بوسهل زوزنی بر خشم خود طاقت نداشت؛ برخاست، نه تمام و بر    

  خویشتن می­ژکید.» بوسهل زوزنی از هواداران حسنک بود یا از مخالفان او؟ کدام عبارت بیانگر این مطلب است؟

   جواب: از مخالفان حسنك بود. اين را از عبارت «برخاست، نه تمام و بر خويشتن مي­ژكيد.»                              (25/0  نمره       خرداد  1387)

- با توجه به عبارت «بوسهل زوزنی لاف زدی که فلان را من فرو گرفتم » قسمت مشخص شده به چه معناست؟

 جواب: باز داشت کردن یا از کار بر کنار کردن.                                                                                        (5/0  نمره       خرداد  1388)

***

درس هشتم: بانگ جرس

- با توجه به بیت زیر به سئوالات مطرح شده پاسخ دهید.                                                      (1    نمره       شهریور  1381)

  «یعنی کلیم آهنگ جان سامری کرد          ای یاوران باید ولی را یاوری کرد»

   الف) منظور از «کلیم آهنگ جان سامری کرد» چیست؟

   ب) منظور از «ولی» در مصراع دوم کیست؟

    جواب: الف) امام آماده­ی مبارزه با غاصبان فلسطینی شده است.                  ب) رهبر و امام خمینی

- در شعر زیر منظور شاعر را از «تخت و نگین» و «اهریمن» بنویسید.                            (5/0  نمره   دی  1384؛    شهریور 1386)     

   «فرمان رسید این خانه از دشمن بگیرید           تخت و نگین از دست اهریمن بگیرید» 

    جواب: تخت و نگین: کشور فلسطین و عظمت آن               اهریمن: اسرائیل و یا غاصبان و ستمگران

- با توجه به بیت «یعنی کلیم آهنگ جان سامری کرد  /   ای یاوران باید ولی را یاوری کرد»            (5/0  نمره       خرداد  1387)

   الف) «آهنگ جان سامری کرد» یعنی چه؟   

   ب) منظور از «ولی» در مصراع دوم کیست؟  

   جواب: الف) قصد مبارزه و نابود كردن غاصبان و دشمنان را دارد.     ب) رهبر و امام خميني

- با توجه به بیت «یعنی کلیم آهنگ جان سامری کرد  /   ای یاوران باید ولی را یاوری کرد»           (5/0   نمره       شهریور  1388)

  الف) کلیم لقب چه کسی است؟                   

  ب) «آهنگ جان کسی کردن» یعنی چه؟ 

  جواب: الف) لقب حضرت موسي است.                  ب) قصد كشتن و نابود كردن كسي را داشتن                 

***

درس نهم: باغ نگاه

- با توجه به مفهوم مصراع­های: «شب، دو صف از یاکریم  /   بال به بال نسیم   /    از لب دیوار دلت پر کشید»

  مقصود شاعر از «لب دیوار دلت» چیست؟                                          ( 5/0  نمره   دی 1381 و 1386؛  شهریور 1382 و 1383)

جواب: چشم

- در شعر «صبح دو مرغ رها  /   بی صدا  /  صحن دو چشمان تو را ترک کرد» منظور شاعر از «دو مرغ رها» چیست؟

   جواب: بینایی چشم جانباز                                                                                                             (25/0  نمره       خرداد  1386)

- مفهوم کلی عبارت: « صبح دو مرغ رها  /   بی صدا  /  صحن دو چشمان تو را ترک کرد» چیست؟    (25/0  نمره       دی  1387)

  جواب: ناگهان بينايي چشمان خود را از دست داد.

***

درس دهم: ترانه­ی من

- مفهوم عبارت زیر چیست؟                                                            (5/0  نمره      خرداد 1382 و 1384؛ دی 1383 و 1384)

  «از گزند داس دروگر وقت هیچ روینده را زنهار نیست.»

   جواب: زمان همچون داسی که علف­ها را درو می­کند عمرها را رو به پایان می­برد.

- با توجه به عبارت «زمان که بخشنده بود، موهبت­های خویش را تباه می­سازد.» منظور از «موهبت­ها» چیست؟

   جواب: آن چه خداوند به انسان عطا كرده از قبيل: جواني و زيبايي                                                                (25/0  نمره       دی  1387)

- با توجه به عبارت زیر از شعر «ترانه­ی من» اثر «ویلیام شکسپیر» به سئوالات پاسخ دهید.                (75/0  نمره      دی 1388)

  «از گزند داس دروگر وقت هیچ روینده را زنهار نیست  /   مگر ترانه­ی من که در روزگار نامده برجای می­ماند  /   تا به ناخواست،   

   دست جفا پیشه­ی دهر، ارج تو را بستاید.»

   الف) مفهوم مصراع اول چیست؟

  ب) در مصراع پایانی مرجع ضمیر «تو» چه کسی است؟

   جواب: هیچ موجودی از آسیب روزگار و زوال در امان نیست.         ب) خود شاعر

***

درس یازدهم:  ققنوس 

- در عبارت «ملتی که ققنوسش را به دست خود آتش می­زند.........» واژه­ی «ققنوس» نماد چیست؟          (5/0  نمره   دی 1383)

   جواب: هویت و موجودیت یک ملت

 

درس یازدهم:  چشم به راه 

- مفهوم کلی شعر زیر را بنویسید.                                                                                        (5/0  نمره      دی 1381)

   «هر کودکی  /   با این پیام  /  به دنیا می­آید /  که خدا  /  هنوز  /  از انسان نومید نیست.»  

   جواب: خدا هنوز به انسان به عنوان خلیفه­ی خودش بر روی زمین امیدوار است.

- منظور از «گل» در شعر زیر چیست؟                                                                                 (5/0  نمره   دی 1382؛ خرداد 1388)

  «خدا / نه برای خورشید  /  و نه برای زمین  /   بلکه برای گل­هایی که برایمان می­فرستد  /   چشم به راه پاسخ است.»

   جواب: «پیوند بین بندگان و خدا » و یا « عطایا و موهبت­هایی که به ما داده است»

- در شعر زیر «ماه» نماد چه انسان­هایی است؟                                               (5/0  نمره    شهریور 1383 و 1387؛ دی  1388)

   «ماه  /  روشنی­اش را  /  در سراسر  آسمان  /  می­پراکند  /   و لکه­های سیاهش را برای خود نگه می­دارد.»

    جواب: نماد انسان های ایثارگر و بخشنده و چنین انسان­هایی را در نظر دارد.

- منظور شاعر از «آنان که فانوسشان را  /  بر پشت می­برند /  سایه­هاشان پیش پایشان می­افتد!» چه کسانی هستند؟            

   جواب: گمراهان و کسانی که از راه حقیقت دورند و راه را اشتباه می­روند.                                                   (5/0  نمره   دی 1383 و 1387)

- در شعر زیر «کاریز» نماد چه کسانی است؟                                              (5/0  نمره     خرداد  1383 و 1386؛   دی   1385)

  «کاریز خوش دارد خیال کند  /   که رودها  /   تنها برای این هستند  /   که به او آب برسانند.»

   جواب: نماد انسان­های خودخواه و مغرور

- با توجه به شعر زیر به پرسش­ها پاسخ دهید.                                                                      (5/0  نمره    شهریور  1386)

  «خدایا  /  آنان که همه چیز دارند /  مگر تو را  /   به سخره می­گیرند /  آنان را  /  که هیچ ندارند  /  مگر تو را»

   الف) «به سخره گرفتن» به چه معناست؟

   ب) مقصود شاعر از «آنان که هیچ ندارند مگر تو را» چه کسانی است؟

   جواب: الف) مسخره کردن، به بیگاری گرفتن           ب) عارفان و زاهدان

- بیت «هرکه در این بزم مقرب­تر است       جام بلا بیشترش می­دهند»

  با کدام عبارت از شعر رابیندرانات تاگور ارتباط معنایی دارد؟                                                      (5/0  نمره       شهریور    1388)

  الف) «هر کودکی  /   بااین پیام  /   به دنیا می­آید  /  که خدا  /   هنوز   /   از انسان نومید نیست.»

  ب) «خدا  /  نه برای خورشید  /   و نه برای زمین  /   بلکه برای گل­هایی که برایمان می­فرستد، چشم به راه پاسخ است.»

  ج) «خدا به انسان می­گوید: / «شفایت می­دهم / از این رو که آسیبت می­رسانم.»

   جواب: «ج»

***

درس دوازدهم:   امید دیدار

- مفهوم کلی بیت «نسوزد جان من یک باره در تاب             که امیدت زند گه گه بر او آب» را بنویسید.

   جواب: امید دیدار و وصال تو مرا زنده نگه می دارد.                                                            (5/0  نمره      خرداد  1382؛   شهریور 1383)

- با توجه به بیت­های:                                                                                        (1   نمره       شهریور   1384 و 1386)     

                                مرا  در  دل  درخت   مهربانی            به چه ماند؟  به سرو بوستانی

                             نه شاخش خشک گردد روز سرما          نه برگش زرد گردد روز گرما

                             نسوزد جان من یک باره در تاب           که امیدت زند گه گه بر او آب

  الف) چرا شاعر مهربانی را به درخت سرو مانند کرده است؟           

  ب) در بیت سوم، چه عاملی سبب می­شود تا شاعر بتواند سختی­های راه عشق را تحمل کند؟

  جواب: الف) به سبب همیشگی بودن و جاودانگی عشق و دوستی                   ب) امید رسیدن به معشوق و دیدار او      

- مصراع دوم بیت زیر کنایه از چیست؟                                                                          (25/0  نمره       خرداد   1386)

   نبرم از تو امید، ای نگارین         که تا از من نبرد جان شیرین

   جواب: تا هنگامی که زنده می­باشم

 

درس دوازدهم: آفتاب وفا

- با توجه به بیت «جان یک نفس درنگ ندارد، گذشتنی است            ورنه بدین شتاب چرا می­فرستمت»

  چرا شاعر در فرستادن پیک شتاب دارد؟                                                                       (5/0   نمره       شهریور  1381)

   جواب: زیرا زمان به سرعت در حال گذر است و شاعر نمی­داند تا چه وقت زنده است.

- در بیت: «زرین قبا، زره زن از ابر سحرگهی    /     کان جا چو پیک بسته قبا می­فرستمت»، «پیک بسته قبا» در چه مفهومی به   

   کار رفته است؟                                                                                                         (5/0  نمره    شهریور  1386)

    جواب: پیک آماده و مهیا

- مخاطب خاقانی در بیت «این سر به مهر نامه، بدان مهربان رسان  /  کس را خبر مکن که کجا می­فرستمت» چیست؟

   جواب: صبح دم                                                                                                                           (25/0  نمره       دی    1387)

***

درس سیزدهم:  پروانه­ی  بی­پروا

- با توجه به دو بیت زیر به سئوال طرح شده پاسخ دهید:                                                    (5/0  نمره       خرداد  1382)

  یک شبی پروانگان جمع آمدند       در مضیفی طالب شمع آمدند

  جمله می­گفتند: می­باید یکی         کاو خبر آرد ز مطلوب اندکی

  مراد از «شمع و مطلوب» در دو بیت فوق چیست؟

  جواب: هم شمع و هم مطلوب هر دو یکی است و مراد از هر دو معشوق یا خداوند می­تواند باشد.

- با توجه به بیت: «آن که شد هم بی­خبر هم بی­اثر /  از میان جمله او دارد خبر» عاشق واقعی کیست؟   (5/0  نمره    خرداد 1383)

  جواب: آن که در راه رسیدن به معشوق، از جانش هم بگذرد.

- با توجه به بیت «بازگشت و دفتر خود باز کرد  /  وصف او بر قدر فهم آغاز کرد» به پرسش­ها پاسخ دهید:

  الف)مفهوم «دفتر خود باز کرد» چیست؟                                                             (75/0  نمره       خرداد  1384  و 1385)

  ب) مقصود شاعر از مصراع دوم چیست؟                                                           

  جواب: الف) به شرح آن چیزی که دیده بود (چگونگی شمع) پرداخت. 

           ب) به هر کس به اندازه­ی فهم خود می­توان خدا را شناخت .

- بیت زیر به کدام یک از مراحل عرفان اشاره دارد؟                                                                         (5/0  نمره    شهریور   1384)

  «آن که شد هم بی خبر هم بی اثر             از میان جمله او دارد خبر»

   جواب: مرحله­ی فنا در حق که آخرین مرحله­ی عرفان است.

- «پای کوبان» در بیت: «دیگری برخاست می شد مست مست    /    پای کوبان بر سر آتش نشست» چه مفهومی دارد؟  

   جواب: در مفهوم شاد و با نشاط بودن به­کار رفته است.                                                                  (5/0  نمره       شهریور و دی   1385)

- با توجه به ابیات زیر به پرسش­ها پاسخ دهید.                                                                      (5/0  نمره    خرداد  1386)

  گفت این پروانه در کار است و بس          کس چه داند؟ این خبر دار است و بس

   تا نگردی بی­خبر از جسم و جان            کی خبر یابی ز جانان یک زمان

   الف) «در کار بودن» چه مفهومی دارد؟

   ب) بیت دوم بر چه مطلبی تأکید دارد؟

    جواب: الف) کار آزموده است      ب) تأکید بر فنا شدن در راه محبوب دارد و شرط آگاهی از جانان را فنا و بی­خبری از جسم و جان می­داند.

- با توجه به بیت «تا نگردی بی­خبر از جسم و جان          کی خبر یابی ز جانان یک زمان»

  منظور از «بی­خبر شدن از جسم و جان» چیست؟                                                           (5/0  نمره       شهریور    1388)

  جواب: جان مادی را در راه رسیدن به  حق باید نادیده گرفت. (راهایی از تعلقات نفسانی)

 

درس سیزدهم:  سخن تازه

- با توجه به بیت «روی کسی سرخ نشد بی­مدد لعل لبت              بی­تو اگر سرخ بود از اثر غازه شود»

  سعادتمند واقعی کیست؟                                                                            (5/0   نمره       شهریور  1381؛   دی 1382)

  جواب: آن که لطف و عنایت خداوند شامل حالش گردد.

- در بیت زیر مقصود از «حلقه­ی در شدن» و « محرم دروازه شدن» چیست؟           (5/0  نمره      شهریور 1382؛ خرداد 1388)

  «هر که شدت حلقه­ی در، زود برد حقه­ی زر       خاصه­ی که در باز کنی، محرم دروازه شود»

   جواب: حلقه در شدن: متوسل شدن              محرم دروازه شدن: پذیرش ورود و اجازه ی داخل شدن گرفتن

- در بیت زیر، به اعتقاد مولانا کسی که از سخنان معشوق حقیقی بهره نمی­برد، چه سرانجامی خواهد داشت؟(5/0  نمره  دی 1383)

  «خاک سیه بر سر او کز دم تو تازه نشد       یا همگی رنگ شود یا همه آوازه شود»

   جواب: چنین کسی یا دچار رنگ و فریب می­شود یا دچار آوازه شود.

- در مصراع «خاک چه دانست که او غمزه­ی غمازه شود؟» قسمت مشخص شده به چه معناست؟      (5/0  نمره       دی    1387)

   جواب: بیانگر اسرار الهی و خلقت پروردگار است.

- در بیت «روی کسی سرخ نشد بی­مدد لعل لبت              بی­تو اگر سرخ بود از اثر غازه شود»     (5/0  نمره       شهریور    1388)

   الف) مفهوم کنایی «روی کسی سرخ شدن» چیست؟

   ب) مصرع دوم بیانگر چه مفهومی است؟

    جواب: الف) مورد لطف و عنایت خدا قرار گرفتن.                 ب) اگر کسی بدون عنایت حق چیزی داشته باشد مادی و زودگذر خواهد بود.

***

درس چهاردهم:  کبوتر طوقدار

- در دو بیت زیر، «گل لاله» به چه چیزهایی تشبیه شده است؟                                                     (5/0  نمره       خرداد    1381)

  «درفشان لاله در وی چون چراغی          ولیک از دود بر جانش داغی

    شقایق  بر  یکی  پای  ایستاده            چو بر شاخ زمرد جام باده»

     جواب: لاله به چراغی که درونش دود زده باشد و سیاه شده باشد. و شقایق به پیاله شراب سرخی که با پایه­ای سبز رنگ باشد تشبيه شده­اند.                 

- با توجه به عبارت زیر، چرا «مطوقه» از موش می­خواهد که ابتدا بندهای دوستان او را ببرد؟             (5/0  نمره    شهریور  1386)

  «مرا بدین ملامت نباید کرد که من ریاست این کبوتران تکفل کرده­ام، و ایشان را از آن روی بر من حقی واجب شده است.»

   جواب: زیرا سرپرست و رهبر باید هنگام خطر حامی پیروانش باشد و از همه بیشتر جان خود را به خطر اندازد و حق رهبری را ادا کند.

 

درس چهاردهم:  از ماست که بر ماست

- با توجه به درس «از ماست که بر ماست» در بیت زیر «عقاب» نماد چه کسی است؟                      (5/0  نمره      خرداد    1381)

  «روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست         و اندر طلب طعمه پر و بال بیاراست»

  جواب: انسان خود بین و خود خواه

- با توجه به بیت زیر تأکید شاعر به چه موضوعی است؟                                                      (5/0  نمره   دی 1382 و 1384)

  «بسیار منی کرد و زتقدیر نترسید       بنگر که ازین چرخ جفا پیشه چه برخاست»  

   جواب: مغرور بودن و توجه نداشتن به تقدیر و سرنوشت.

- با توجه به بیت زیر به سئوالات طرح شده پاسخ دهید.                                                          (5/0  نمره      خرداد 1383)

  «بر بال عقاب آمد تیر جگر دوز          وز ابر مر او را به سوی خاک فرو کاست»

  الف) مراد از «تیر جگر» دوز چیست؟

  ب) مراد از «فرو کاست» در مصرع دوم چیست؟

  جواب: الف) تیر کشنده         ب) فرود آورد، پایین انداخت

- پیام بیت «زی تیر نگه کرد و پر خویش بر او دید   /    گفتا: ز که نالیم که از ماست که بر ماست» را بنویسید.

   جواب: آنچه موجب شکست آدمی می­شود ریشه در خود و در اندیشه و فکر او دارد.      (5/0  نمره    شهریور 1383 و 1388؛  دی 1387 و 1388)

- با توجه به بیت «ناگه ز کمین گاه یکی سخت کمانی  /   تیری ز قضای بد بگشاد بر او راست»          (5/0  نمره    خرداد  1385)

  الف) مقصود از «سخت کمان» چیست؟                  ب) مفهوم «بگشاد بر او راست» را بنویسید.

  جواب: الف) تیرانداز ماهر                 ب) مستقیم به طرف او پرتاب کرد و بر بدن او نشاند.

***

درس پانزدهم:  نوروز

- در عبارت زیر به سؤال مطرح شده پاسخ دهید:                                                                (5/0  نمره       خرداد    1381)

  «نوروز تجدید خاطره­ی بزرگ است، خاطره­ی خویشاوندی انسان با طبیعت. هر سال این فرزند فراموشکار که، سرگرم کارهای  

   مصنوعی و ساخته­های پیچیده­ی خود، مادر خویش را از یاد می­برد.»

   به نظر نویسنده، نوروز چه چیزی را تداعی می­کند؟

   جواب: خویشاوندی انسان با طبیعت.

 

درس پانزدهم:  زاغ و کبک

- در بیت: «عاقبت از خامی خود سوخته     رهروی کبک نیاموخته» شاعر چه امری را نکوهش کرده است؟

   جواب: در این بیت تقلید کورکورانه نکوهش شده است.                                                                           (5/0  نمره     شهریور   1385)

- مفهوم کنایی بیت زیر چیست؟                                                                                    (5/0  نمره     شهریور   1387)

   «بر قدم او قدمی می کشید          وز قلم او رقمی می کشید»

    جواب: تقلید کردن و دیگران را سرمشق قرار دادن.

***

درس شانزدهم:  هجرت

- با توجه به بیت زیر به پرسش­های مطرح شده، پاسخ دهید.                                              (5/0  نمره      دی 1381 و 1382)

 «مردی صفای صحبت آیینه دیده           از روزن شب، شوکت دیرینه دیده»

 الف) منظور از «روزن شب» چیست؟              ب) مقصود شاعر را از «شوکت دیرینه» بنویسید.

  جواب: الف) عصر ستم و بیداد        ب) گذشته­ی درخشان اسلام

- با توجه به بیت «امیدها در دام حرمان درد می­شد            بازار عاشقی­ها سرد می­شد»

  «بازار گرم عاشقی­ها سرد می­شد» کنایه از چیست؟                                          (5/0  نمره      خرداد 1382؛     شهریور 1384)

   جواب: عشق و دوست داشتن از رونق افتاده بود.

- با توجه به ابیات زیر به سئوالات پاسخ دهید.                                                                       (5/0  نمره       دی  1383)

  قابیلیان  بر قامت  شب  می­تنیدند              هابیلیان بوی قیامت می­شنیدند

  جان از سکوت سرد شب دلگیر می­شد         دل در رکاب  آرزوها  پیر می­شد

  الف- مقصود از قابیلیان چیست؟                 ب- مفهوم کنایی مصراع دوم بیت آخر را بنویسید.

   جواب: الف) ظالمان(ستمگران)                ب) ناامیدی و نرسیدن به آرزوها و ناکامی 

- در بیت «جان از سکوت سرد شب دلگیر می­شد   /    دل در رکاب  آرزوها  پیر می­شد»                (5/0  نمره       دی    1387)

   الف) «شب» نماد چیست؟

   ب) مصراع دوم در بردارنده­ی چه مفهومی است؟

    جواب: الف) ظلم و استبداد              ب) در این دوره­ی استبداد و ظلم انسان به آرزوهایش نمی­رسید.

- در بیت «مردی تذرو کشته را پرواز داده          اسلام را در خاموشی آواز داده»                             (5/0   نمره       خرداد  1388)

   الف) به اعجاز کدام پیامبر بزرگ اشاره شده است؟ 

   ب) منظور از «تذرو کشته» چیست؟

    جواب: الف) معجزه حضرت ابراهیم                           ب) منظور دین اسلام است.

 

درس شانزدهم:  آفتاب پنهانی

- خطاب شاعر در بیت زیر به کیست؟

  «کسی که نقطه­ی آغاز هر چه پرواز است         تویی که در سفر عشق خط پایانی»                            (5/0  نمره   دی 1382)

   جواب: امام زمان (ع)

***

درس هجدهم: چشم­های زمین

- در بیت زیر: شاعر برای رسیدن به حقیقت از چه چیز کمک می­گیرد؟                      (5/0  نمره       خرداد   1381؛   دی 1386)

  «با من بیا همسفر باش تا دور تا قله­ی نور        در این سفر، دست عشق است، پشت پناه من و تو»

   جواب: عشق

- در بیت «فردا که گل زخم­ها را عشاق شاهد بگیرند         واحسرتا نیست ای دل، زخمی گواه من و تو»

   چرا شاعر به محاکمه­ی دورنی خود می­پردازد؟                                                                (5/0  نمره       شهریور  1387)

    جواب: وی شاهد ایثار و فداکاری شهدا بوده، ولی خود در این فداکاری شرکت نداشته است.

- در بیت: «این سر نه سامان پذیرد و این غم نه پایان پذیرد  /   یک نیم شب پر نگیرد تا مرغ آه من و تو» 

   شاعر شرط سر و سامان پذیرفتن و پایان غم­های خود را در چه می­داند؟                                     (25/0  نمره      دی 1388)

    جواب: دعا کردن در نیم شب­ها

 

درس هجدهم: چند رباعی

- با توجه به بیت زیر، چرا شاعر دل­های شکسته را خوش آهنگ­تر می­داند؟                                (5/0  نمره       شهریور  1383)

  «بشکن دل بی­نوای ما را ای  عشق             این ساز، شکسته­اش خوش آهنگ­تر است؟»

  جواب: چون خداوند در دل­های شکسته و غمگین جای دارد.

***

درس نوزدهم:   بخوان

- با توجه به عبارت زیر به سؤال مطرح شده پاسخ دهید:                                           (5/0  نمره     خرداد   1381؛   شهریور 1384)

  «مکه یک کوه تاریخی دارد و این کوه یک آشنای صمیمی. این کوه را از مکه و این آشنا را از آن بگیرند، دیگر چیزی باقی     

   نمی­ماند جز یک مشت افسانه­ی درهم برهم.»

   منظور نویسنده از «این کوه» و «این آشنا» چیست؟

   جواب: این کوه: کوه حرا (کوه نور)           این آشنا: پیامبر اکرم

- بیت «نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت       به غمزه مسئله آموز صد مدرس شد.» به کدام ویژگی پیامبر اسلام (ص)     

  اشاره می­کند؟                                                                                                         (5/0   نمره       خرداد  1388)

  جواب: اُمی و بی­سواد بودن پیامبر که با این وجود به دانشمندان علم و کمال آموخت.

***

درس بیستم:   بوی جوی مولیان

- منظور از «شاهین تیزبال افق­ها بودم» در عبارت زیر چیست؟                                              (5/0  نمره       خرداد    1381)

  «شاهین تیز بال افق­ها بودم زنبوری طفیلی شدم و به کنجی پناه بردم.»

   جواب: از اوج قدرتم به ناتوانی رسیدم و به گوشه­ای پناه بردم.

***

درس بیست و یکم:    اقلیم عشق

- بیت زیر به کدام اصل مهم عرفان اشاره دارد؟                                             (5/0  نمره      دی 1381 و 1384؛   خرداد 1384)

  «تا به جایی رساندت که یکی               از جهان و جهانیان بینی»

   جواب: اشاره به وحدت وجود دارد.

- مصراع دوم بیت مقابل به چه­چیزی اشاره دارد؟ «بار یابی به محفلی کان­جا  /  جبرئیل امین ندارد بار» (5/0  نمره   شهریور 1382)

   جواب: معراج پیامبر که جبرئیل اجازه­ی رفتن دیگر نیافت.

- مفهوم کنایی مصراع «سر زملک جهان گران بینی» چیست؟                                                     (5/0  نمره    خرداد  1385)

   جواب: بی اعتنایی به مادیات و تعلقات دنیایی.

- در بیت «بی­سر و پا گدا آن جا را  /  سر ز ملک جهان گران بینی» منظور از «سر گران بودن» چیست؟   (5/0  نمره     دی 1386)

   جواب: به مادیات و تعلقات دنیایی بی اعتنا بودن.

- تقابل عشق و عقل در کدام یک از ابیات زیر مشهود است؟                                                  (5/0  نمره       خرداد    1387)

  الف) مرا تا عشق صبر از دل براندست            بدین امید جان من بماندست

  ب) شود آسان ز عشق کاری چند                که بود نزد عقل بس دشوار

  جواب: گزینه­ی «ب»

- با توجه به بیت «هم در آن، پا برهنه جمعی را   /   پای بر فرق فرقدان بینی»                            (5/0  نمره     شهریور  1387)

  الف) منظور از «جمع پابرهنه» چه کسانی هستند؟

  ب) «پای بر فرقدان نهادن» کنایه از چیست؟

  جواب: الف) عارفان و عاشقان به حقیقت                  ب) به اوج کمال و اعتبار رسیدن

***

درس بیست و دوم:   موسی و شبان

- با توجه به بیت زیر، شاعر به کدام ویژگی پیامبر اشاره دارد؟   

  «تو برای وصل کردن آمدی      نی برای فصل کردن آمدی»

                                                          (5/0  نمره    شهریور    1381؛  خرداد  1381و 1382و 1383 و 1387 ؛ دی 1382 و 1384)   

  جواب: رسالت تبلیغ شریعت خداوند و رساندن خلق به پرودگار و مقصود نهایی است نه فاصله انداختن بین خدا و انسان.

- مقصود از مصراع دوم بیت مقابل چیست؟ «هرکسی را سیرتی بنهاده­ام    هرکسی را اصطلاحی داده­ام» (5/0  نمره  شهریور 1382)

   جواب: به هر کسی شیوه­ای آموختم تا با آن منظور و مقصود خود را بیان کند.

- مقصود از «گران جانی» و «چالاکی» در بیت «ما بری از پاک و ناپاکی همه  /   از گران جانی و چالاکی همه» چیست؟

   جواب: گران جانی: سستی در عبادت              چالاکی: میل و رغبت به عبادت                                             (5/0  نمره       خرداد  1384)

- با توجه به بیت زیر تفاوت معنایی واژه «ملت» را در گذشته و امروز بنویسید.                               (5/0  نمره    خرداد  1385)

  «ملت عشق از همه دین ها جداست            عاشقان را ملت و مذهب خداست»

   جواب: ملت در گذشته به معنای مذهب، مرام و عقیده بوده است ولی امروزه به معنای مردم یک کشور به­کار می­رود.

- مفهوم کلی مصراع دوم بیت زیر چیست؟                                                                                           (5/0  نمره    دی  1385)

  «ما بری از پاک و ناپاکی همه           از گران جانی و چالاکی همه»

   جواب: ذات خداوند از سستی در عبادت و یا رغبت به عبادت بی­نیاز است.

- در بیت: «لعل را گر مهر نبود باک نیست          عشق را دریای غم، غمناک نیست» چرا عشق از دریای غم هراسی ندارد؟

   جواب: چون عشق به ذات خود با غم و اندوه همراه می­باشد. به همین دلیل از دریای غم هیچ هراسی ندارد.  (5/0  نمره   خرداد 1386؛  دی 1386)

- با توجه به ابیات زیر به پرسش­ها پاسخ دهید.                                                                     (5/0  نمره    شهریور  1386)

  خون، شهیدان را ز آب اولی­تر است              این خطا از صد صواب اولی­تر است

  ملت عشق از همه دین­ها  جداست               عاشقان  را ملت و مذهب  خداست

  الف) مقصود شاعر از «این خطا» چیست؟

  ب) واژه­ی «ملت» در مصراع اول بیت دوم در چه معنایی به­کار رفته است؟ 

   جواب: الف)سخنان به ظاهر کفر آمیز چوپان                     ب) عقیده و مذهب

- مصراع «لعل را گر مُهر نبود باک نیست» به چه مفهومی اشاره دارد؟                                              5/0   نمره       خرداد  1388)

   جواب: بیانگر این است که لعل به خودی­خود ارزشمند و گران­بها می­باشد.

- با توجه به بیت «من نکردم خلق تا سودی کنم         بلکه تا بر بندگان جودی کنم» خداوند سبب امر به عبادت را چه می­داند؟

   جواب: جود و بخشش به بندگان                                                                                                        (5/0  نمره    شهریور   1388)

***

درس بیست و سوم:    شبنم عشق

- با توجه به عبارت: «مجموعه­ای می­بایست از هر دو عالم روحانی و جسمانی که هم محبت و بندگی به کمال دارد و هم علم و     

  معرفت، تا بار امانت مردانه و عاشقانه در سفت جان کشد.» منظور از «بار امانت» چیست؟                 (5/0  نمره      دی 1381)

   جواب: عشق، معرفت و شناخت پروردگار

- منظور از کلمات مشخص شده در جملات زیر چیست؟                                       (5/0  نمره      خرداد 1382؛   شهریور 1386)

  روزکی چند صبر کنید تا من بر این یک مشت خاک دست کاری قدرت بنمایم، تا شما در این آینه نقش­های بوقلمون بینید.

   جواب: آینه: آفرینش انسان           نقش­های بوقلمون: جلوه­های متنوع و رنگارنگ آفرینش (وجود انسان)

 - در عبارت زیر منظور از «سر» چیست؟                                                                                       (5/0  نمره      شهریور 1382)

   «الطاف الوهیت و حکمت ربوبیت به سر ملایکه فرو می­گفت «انی اعلم ما لا تعلمون»

    جواب: باطن و قلب

- در عبارت زیر چرا نویسنده ابلیس را «اعور» می­داند؟                                     (5/0  نمره     خرداد 1383؛   دی 1384 و 1385)

  «ابلیس پر تلبیس یک باری گرد او طواف می­کرد و بدان یک چشم، اعورانه بدو در می­نگریست.»

   جواب: زیرا او انسان را از یک بعد «بُعد جسمانی» می­نگریست.

- با توجه به عبارت زیر به پرسش­ها پاسخ دهید.                                                                  (5/0  نمره       خرداد  1384)

  «چون کار دل به این کمال رسید، گوهری بود در خزانه­ی غیب که آن را از نظر خازنان پنهان داشته بود.»

  الف) مقصود از «گوهر» چیست؟                   ب) «خازنان» چه کسانی هستند؟

   جواب: الف) عشق و محبت                       ب) فرشتگان

- مفهوم کلی مصراع اول بیت زیر را بنویسید.                                                                        (5/0  نمره    خرداد  1386)

  «از شبنم عشق خاک آدم گل شد           صد فتنه و شور در جهان حاصل شد»

   جواب: وجود انسان با عشق آمیخته و عجین شده است.

- با توجه به عبارت: «مجموعه­ای می­بایست از هر دو عالم روحانی و جسمانی که هم محبت و بندگی به کمال دارد و هم علم و      

  معرفت، تا بار امانت مردانه و عاشقانه در سفت جان کشد.»                                                                 (5/0  نمره      دی 1386)

  الف) انسان موجودی چند بعدی است؟

  ب) لازمه ی حمل بار امانت الهی در چیست؟

   جواب: الف) موجودی دو بعدی (هم روحانی و هم جسمانی) است.                ب) عشق و معرفت به پروردگار

- به سئوالاتی که از عبارت زیر طرح شده است پاسخ دهید:                                                                     (1  نمره      دی 1388)

  «مجموعه­ای می­بایست از هر دو عالم روحانی و جسمانی که هم محبت و بندگی به کمال دارد و هم علم و معرفت، تا بار امانت    

   مردانه و عاشقانه در سفت جان کشد.»

   الف) چگونه انسان می تواند بار امانت را مردانه و عاشقانه بر دوش جان کشد؟

   ب) با توجه به عبارت، «انسان» دارای چه ابعادی است؟

   جواب: الف) در صورتی که هم محبت و بندگی و هم علم و معرفت به کمال داشته باشد.

            ب) موجودی دو بعدی (هم روحانی و هم جسمانی) است.

 

 

 

 

 

 

بخش حفظ شعر   (از این مبحث 2 نمره مطلب آورده می­شود.)

 

  شعر: وقت سحر (حافظ)

- ..................................................................          و اندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند              (5/0  نمره     خرداد  1381 و 1388)

بيت كامل: دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند          و اندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند

- بی­خود از شعشعه­ی پرتو ذاتم کردند                  باده از .................... صفاتم داند                         (25/0  نمره       دی  1381)

بيت كامل: بی­خود از شعشعه­ی پرتو ذاتم کردند                  باده از جام تجلي صفاتم داند                      

- چه مبارک ........... بود و چه فرخنده شبی        آن شب قدر که این تازه ................. دادند      (5/0  نمره  دی 1387؛  شهریور1388)

بيت كامل: چه مبارک سحري بود و چه فرخنده شبی        آن شب قدر که این تازه براتم دادند      

- این همه شهد و شکر کز ................. می­ریزد        اجر ............... است کز آن شاخه نباتم دادند            (5/0  نمره       دی  1388)

بيت كامل: این همه شهد و شکر کز سخنم می­ریزد        اجر صبري است کز آن شاخه نباتم دادند           

********

 

شعر: روز وداع یاران (سعدی)

- با ............. بگویید احوال آب چشمم             تا بر شتر نبندد ............ به روز باران   (5/0   نمره    دی 1386؛  شهریور 1381 و 1388)

بيت كامل:  با ساربان بگویید احوال آب چشمم              تا بر شتر نبندد محمل به روز باران

- هر کو شراب ............. روزی چشیده باشد        داند که سخت باشد .............. امیدواران          (5/0  نمره   دی 1381؛  خرداد  1387)

بيت كامل: هر کو شراب فرقت روزی چشیده باشد        داند که سخت باشد قطع امیدواران          

- ................................................................                 کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران                       (5/0  نمره       دی  1387)

بيت كامل: بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران         کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران                      

- سعدی به روزگاران مهری نشسته بر دل              .....................................................            (5/0   نمره    دی 1383؛  خرداد  1388)

بيت كامل: سعدی به روزگاران مهری نشسته بر دل              بيرون نمي توان كرد الا به روزگاران

- ای صبح .............. جانم به طاقت آمد                از بس که ................... چون شام روزه داران                (5/0  نمره       دی  1388)

بيت كامل: ای صبح شب نشينان جانم به طاقت آمد                از بس که دير ماندي چون شام روزه داران                

********

شعر: شراب روحانی «شیخ بهایی»

- ساقیا بده ........ زان شراب روحانی         تا دمی برآسایم زین ............ ظلمانی   (5/0  نمره    خرداد  1381، 1385 و1386؛ دی 1382)

بيت كامل: ساقیا بده جامي زان شراب روحانی         تا دمی برآسایم زین حجاب ظلمانی 

- خانه­ی دل ما را از کرم عمارت کن              ..........................................................             (5/0  نمره     دی 1381 و 1388؛   شهریور 1382، 1383، 1384، 1386، 1387 و 1388)

بيت كامل: خانه­ی دل ما را از کرم عمارت کن       پيش از آنكه اين خانه رو نهد به ويراني       

- بی­وفا نگار من، می­کند به کار من         ..........................................................   (5/0  نمره     خرداد 1382، 1383، 1384، 1387 و 1388)

بيت كامل: بی­وفا نگار من، می­کند به کار من         خنده هاي زير لب، عشوه هاي پنهاني

- دین و دل به یک دیدن باختیم و خرسندیم    ....................................................   (5/0  نمره   دی 1383، 1384و 1385؛   شهریور 1385)

بيت كامل: دین و دل به یک دیدن باختیم و خرسندیم         در قمار عشق اي دل بود پشيماني؟

- ما سیه گلیمان را جز بلا نمی­شاید             .............................................................                             (5/0   نمره       دی  1387)

بيت كامل: ما سیه گلیمان را جز بلا نمی­شاید             بر دل بهايي نِه، هر بلا كه بتواني

- طره­ی پریشانش دیدم و به دل گفتم          .................................................................                      (5/0   نمره       شهریور  1388)

بيت كامل: طره­ی پریشانش دیدم و به دل گفتم          اين همه پريشاني بر سر پريشاني

********

شعر: ملک سلیمان «خواجوی کرمانی»

- خیمه­ی انس مزن بر در این کهنه رباط  ....................................... (5/0   نمره    شهریور  1381، 1383 و 1386؛ خرداد 1385؛ دی 1387)

بيت كامل: خیمه­ی انس مزن بر در این کهنه رباط         كه اساش همه بي­موقع و بي­بنياد است

- همچو ..... بگشا چشم و ببین کاندر خاک     چند روی چو گل و قامت چون ......است (5/0 نمره خرداد 1382 و 1384؛ شهریور1387)

بيت كامل: همچو نرگس بگشا چشم و ببین کاندر خاک     چند روی چو گل و قامت چون شمشاد است

- پیش صاحب نظران ملک سلیمان باد است       .....................................................      (5/0  نمره      شهریور 1382؛  دی 1382 و 1385)

بيت كامل: پیش صاحب نظران ملک سلیمان باد است       بلكه آن است سليمان كه ز ملك آزاد است

- آن که گویند که بر ...... نهاده است جهان           مشنو ای خواجه که تا درنگری بر ....... است    (5/0  نمره   خرداد 1383 و 1386)

بيت كامل: آن که گویند که بر آب نهاده است جهان           مشنو ای خواجه که تا درنگری بر باد است

- گر پر از لاله­ی ..... بود دامن کوه     مرو از راه که آن خون دل......است (5/0  نمره   شهریور 1384، 1385 و 1388؛ دی 1384و 1388)

بيت كامل: گر پر از لاله­ی سيراب بود دامن کوه     مرو از راه که آن خون دل فرهاد است

- خاک بغداد به مرگ ..........................               ورنه این ....................چیست که در بغداد است            (5/0   نمره       دی  1386)

بيت كامل: خاک بغداد به مرگ خلفا مي­گريد               ورنه این شط روان چیست که در بغداد است           

- دل در این پیر زن عشوه گر ............. مبند            کاین ...........است که در عقد بسی داماد است.   (25/0   نمره       خرداد  1388)

بيت كامل: دل در این پیر زن عشوه گر دهر مبند            کاین عروسي است که در عقد بسی داماد است